📐 Uchburchak geometriya
KS = 3 • sp² gibridlanish • Valent burchak: 120° • Simmetriya: D₃h
📋 Asosiy ma'lumotlar
Geometrik xususiyatlar
- • Koordinatsion son: 3
- • Gibridlanish: sp²
- • Valent burchak: 120°
- • Simmetriya: D₃h
- • Shakl: Tekis uchburchak
- • Strukturasi: Barcha 3 ta ligand bir tekislikda
Gibridlanish sxemasi
s + px + py → 3 ta sp² gibrid orbital
pz — gibridlanmagan, π-bog'lar uchun
Gibrid orbitallar bir tekislikda, 120° burchak ostida joylashgan.
⭐ Misollar va xarakterli ionlar
Uchburchak komplekslar KS = 3 uchun xarakterli. Bu nisbatan kam uchraydigan geometriya bo'lib, asosan d¹⁰ konfiguratsiyali ionlar (Cu⁺, Ag⁺, Au⁺, Hg²⁺) va ba'zi katta ligandlar bilan hosil bo'ladi.
| Formula | Nomi | Markaziy ion | Ligandlar |
|---|---|---|---|
| [Cu(CN)₃]²⁻ | trisiyanokuprat(I) ioni | Cu⁺ (d¹⁰) | 3 × CN⁻ |
| [HgI₃]⁻ | triiodomerkurat(II) ioni | Hg²⁺ (d¹⁰) | 3 × I⁻ |
| [Ag(PR₃)₃]⁺ | tris(fosfin)kumush(I) ioni | Ag⁺ (d¹⁰) | 3 × PR₃ |
| [AuCl₃] | trixloroaurat(III) | Au³⁺ (d⁸) | 3 × Cl⁻ |
⚡ Muhim xususiyatlari
Strukturasi
Barcha 3 ta ligand bir tekislikda joylashgan. Molekula yassi tuzilishga ega. pz orbital π-bog'lanish uchun qatnashishi mumkin.
Geometrik izomeriya
MA₂B tipidagi komplekslarda geometrik izomeriya kuzatilishi mumkin. Ikkita bir xil ligand yonma-yon yoki qarama-qarshi bo'lishi mumkin emas (hamma joylashuv ekvivalent).
✅ Asosiy xulosalar
- Uchburchak komplekslar — KS = 3, sp² gibridlanish
- Valent burchak — 120°
- Barcha 3 ta ligand bir tekislikda joylashgan
- Asosan d¹⁰ konfiguratsiyali ionlar uchun xarakterli
- Nisbatan kam uchraydigan geometriya