← Kimyoviy bog'lanish

💎 Gibridlanish va geometriya

sp → chiziqli • sp³ → tetraedrik • dsp² → tekis kvadrat • d²sp³ → oktaedrik

📊 Gibridlanish va geometriya — to'liq jadval

KSGibridlanishGeometriyaBurchakOrbitallarMisolSimmetriya
2spChiziqli180°s + pz[Ag(NH₃)₂]⁺D∞h
3sp²Uchburchak120°s + px + py[Cu(CN)₃]²⁻D₃h
4sp³Tetraedrik109.5°s + px + py + pz[Zn(OH)₄]²⁻Td
4dsp²Tekis kvadrat90°dx²−y² + s + px + py[Ni(CN)₄]²⁻D₄h
5sp³dTrigonal bipiramida90°/120°s + 3p + dz²[Fe(CO)₅]D₃h
5sp³dKvadrat piramida~90°s + 3p + dz²[VO(acac)₂]C₄v
6d²sp³Oktaedrik (ichki)90°2d + s + 3p[Fe(CN)₆]⁴⁻Oh
6sp³d²Oktaedrik (tashqi)90°s + 3p + 2d[Fe(H₂O)₆]²⁺Oh
7sp³d³Pentagonal bipiramida72°/90°s + 3p + 3d[V(CN)₇]⁴⁻D₅h
8sp³d⁴Dodekaedriks + 3p + 4d[Mo(CN)₈]⁴⁻D₂d

🔄 d²sp³ va sp³d² — farqi nimada?

d²sp³ (ichki orbital)

  • Qaysi d: (n−1)d — ichki qavat
  • Ligandlar: CN⁻, CO, NO₂⁻
  • Spin: Quyi spinli
  • Magnit: Diamagnit
  • Misol: [Fe(CN)₆]⁴⁻ (μeff = 0)
  • Barqarorlik: Yuqori

sp³d² (tashqi orbital)

  • Qaysi d: nd — tashqi qavat
  • Ligandlar: F⁻, H₂O, Cl⁻
  • Spin: Yuqori spinli
  • Magnit: Paramagnit
  • Misol: [Fe(H₂O)₆]²⁺ (μeff ≈ 4.90)
  • Barqarorlik: Pastroq

🎯 Geometriya va izomeriya bog'liqligi

Tetraedrik

Geometrik izomeriya YO'Q

4 ta uch ekvivalent

Tekis kvadrat

Sis-trans izomeriya BOR

MA₂B₂ tipi

Oktaedrik

Sis-trans + fac-mer BOR

MA₄B₂ va MA₃B₃

✅ Asosiy xulosalar

  1. Gibridlanish turi geometriyani bir xil ma'noda belgilaydi
  2. d²sp³ — ichki orbital (kuchli maydon, quyi spin)
  3. sp³d² — tashqi orbital (kuchsiz maydon, yuqori spin)
  4. Geometriya geometrik izomeriya mavjudligini belgilaydi