🧩 Ligandlar tabiatiga ko'ra

Kompleks birikmalarning ligandlar bo'yicha tasnifi • 12 ta guruh

📋 Ligandlar bo'yicha klassifikatsiya

Kompleks birikmalar ligandlarning tabiatiga ko'ra 12 ta guruhga bo'linadi. Bulardan 4 tasi asosiy, 8 tasi qo'shimcha guruhlardir.

4 ta asosiy8 ta qo'shimcha

💧

Akvakomplekslar

Asosiy

Ligand: H₂O (suv). Eng ko'p tarqalgan komplekslar turi.

🧪

Ammiakatlar

Asosiy

Ligand: NH₃ (ammiak). Verner klassikasi.

⚡

Atsidokomplekslar

Asosiy

Ligand: kislota qoldig'i anionlari. Eng ko'p sonli guruh.

🔬

Gidroksokomplekslar

Asosiy

Ligand: OH⁻ (gidroksid). Amfoter metallar uchun xarakterli.

🫧

Karbonil komplekslar

Qo'shimcha

Ligand: CO. Kuchli maydonli ligand. Metall karbonillari.

🔵

Nitrozil komplekslar

Qo'shimcha

Ligand: NO. Nitroprussid kabi muhim komplekslar.

💎

Sianid komplekslar

Qo'shimcha

Ligand: CN⁻. Eng barqaror anion komplekslar.

🧂

Galogenid komplekslar

Qo'shimcha

Ligand: F⁻, Cl⁻, Br⁻, I⁻. Eng sodda anion komplekslar.

🟠

Nitrit komplekslar

Qo'shimcha

Ligand: NO₂⁻/ONO⁻. Ambidentat ligand.

🎨

Aralash ligandli

Qo'shimcha

Bir necha turdagi ligandlar tutgan komplekslar.

🦞

Xelat komplekslar

Qo'shimcha

Polidentat ligandlar. Yuqori barqarorlik.

🥪

Metallosenlar

Qo'shimcha

Sendvich birikmalar. Ferrosen — eng mashhuri.

📚 Manba: A.M. Nasimov, X.Sh. Tashpulatov — Noorganik kimyoning tanlangan boblari (5.2-bo'lim)