🔥 Termik tahlil
TGA • DTA • DSC • Termik barqarorlik • Suv molekulalari joylashuvi
📋 Termik tahlil haqida
Termik tahlil — moddalarning harorat ta'sirida sodir bo'ladigan fizik va kimyoviy o'zgarishlarini o'rganadi. Kompleks birikmalarda suv molekulalarining joylashuvi (ichki/tashqi sfera), termik barqarorlik vaparchalanish mahsulotlari aniqlanadi.
TGA
Termogravimetrik analiz
Massa o'zgarishini o'lchaydi
DTA
Differensial termik analiz
Harorat farqini o'lchaydi
DSC
Differensial skanerlovchi kalorimetriya
Issiqlik oqimini o'lchaydi
💧 Kompleks birikmalarda suv molekulalarini aniqlash
Termik tahlil yordamida ichki va tashqi sfera suvlari farqlanadi. Tashqi sfera suvlari past haroratda (50-120°C), ichki sfera (koordinatsiyalangan) suvlari yuqori haroratda (150-250°C) ajraladi.
Misol: CrCl₃·6H₂O — 3 ta gidrat izomer
[Cr(H₂O)₆]Cl₃ — binafsha
6 ta suv ichki sferada → faqat yuqori T da ajraladi (~200°C)
[CrCl(H₂O)₅]Cl₂·H₂O — och yashil
1 ta tashqi suv → past T da ajraladi (~80°C)
5 ta ichki suv → yuqori T da ajraladi
[CrCl₂(H₂O)₄]Cl·2H₂O — to'q yashil
2 ta tashqi suv → past T da ajraladi
4 ta ichki suv → yuqori T da ajraladi
📊 Kompleks birikmalarning parchalanish bosqichlari
| Kompleks | 1-bosqich (T, °C) | Ajralgan | 2-bosqich (T, °C) | Qoldiq |
|---|---|---|---|---|
| [Co(NH₃)₆]Cl₃ | 150-250 | NH₃ (bosqichli) | 400-600 | CoCl₂ |
| [Ni(H₂O)₆]SO₄ | 50-120 | Tashqi H₂O | 200-400 | NiSO₄ |
| K₃[Fe(CN)₆] | 500-600 | CN⁻ parchalanadi | >700 | Fe + KCN |
| [Fe(C₅H₅)₂] | 100-173 | Suyuqlanish | 249-400 | Bug'lanish |
| [Pt(NH₃)₂Cl₂] | 270-320 | NH₃ + HCl | 450-600 | Pt |
📉 TGA egri chizig'ini tahlil qilish
TGA egri chizig'i harorat oshishi bilan massa kamayishini ko'rsatadi. Har bir "zinapoya" — bitta parchalanish bosqichi. Massa yo'qotish foizidan qancha va qanday molekulalar ajralgani hisoblanadi.
[CaC₂O₄]·H₂O — klassik TGA namunasi:
✅ Asosiy xulosalar
- Termik tahlil — harorat ta'siridagi o'zgarishlarni o'rganadi
- TGA: massa o'zgarishi, DTA: harorat farqi, DSC: issiqlik oqimi
- Ichki va tashqi sfera suvlari — har xil haroratda ajraladi
- Gidrat izomeriyani bevosita isbotlash imkonini beradi